Acciones básicas
No se encontraron resultados
| ESPAÑOL | LENGUA GUARIJÍO | LENGUA PIMA | LENGUA TARAHUMARA | LENGUA TEPEHUANO | INGLÉS |
| hacer | Netena🔊 | Notig 🔊 | Newaya 🔊 | Ibuiyigi 🔊 | do, make |
| trabajar | Inochani🔊 | Takpanig 🔊 | Nocha 🔊 | Atabuiyigi 🔊 | work |
| encorvar, doblar | Tuminamané🔊 | Tuinig 🔊 | Romicha 🔊 | Nanaspaiyigi 🔊 | bend |
| amarrar, atar | Orimané🔊 | Bulim 🔊 | Bule 🔊 | Bupuraiyigi 🔊 | tie, bind |
| desatar | Potanamané🔊 | Bulikim 🔊 | Ripucha 🔊 | Upasai-upukaiyigi 🔊 | untie |
| cadena | Carena🔊 | Tervinvhig 🔊 | Careni 🔊 | yigi 🔊 | chain |
| cuerda, soga | Witari🔊 | Tervin 🔊 | Wili 🔊 | tirondyiyigi 🔊 | rope, cord |
| nudo | Polola🔊 | Kobar daj 🔊 | Capolami 🔊 | Bulikamiyigi 🔊 | knot (noun) |
| golpear, pegar | Wépani🔊 | Kevim 🔊 | Ocho 🔊 | gɨvaiyigi 🔊 | strike (hit, beat) |
| machacar | Chochomané🔊 | Sonvin 🔊 | Rasacha 🔊 | Saiñtapaiyigi 🔊 | pound |
| cortar | Tepuná🔊 | Jikich 🔊 | Siquirre 🔊 | ikɨtyikɨiyigi 🔊 | cut |
| tumbar, talar | Ipamá tepona🔊 | Jodvig 🔊 | Emewa 🔊 | daityudaiyigi 🔊 | cut down |
| tajar, picar | Tepuna máné🔊 | Sobin 🔊 | Chiquimo 🔊 | yigi 🔊 | chop, hew |
| apuñalar | Chejaní🔊 | Sojonig 🔊 | Acho 🔊 | sɨsɨiyigi 🔊 | stab |
| cuchillo (herramienta) | Tepíca🔊 | Vanam 🔊 | Ripija 🔊 | Kuxiruyigi 🔊 | knife |
| tijeras | Nasila🔊 | Jiukor 🔊 | Nisili 🔊 | ɨkɨkaroiyigi 🔊 | scissors, shears |
| hacha | Tepula🔊 | Tepar 🔊 | Nipula 🔊 | Tupuraiyigi 🔊 | ax |
| quebrar | Casina🔊 | Mulnig 🔊 | Casicha 🔊 | Tapaiyigi 🔊 | break |
| quebrado | Casinaré🔊 | Mumlikim 🔊 | Casicami 🔊 | Tapaikamiyigi 🔊 | broken |
| hender, partir | Simina🔊 | Tatsim 🔊 | Metere 🔊 | Tatasaiyigi 🔊 | split |
| romper, rasgar | Sipanagá🔊 | Jikchin 🔊 | Casicha 🔊 | Basasai saraiyigi 🔊 | tear |
| desollar | Tepuchanme🔊 | Toomin 🔊 | Siquire 🔊 | yigi 🔊 | flay, skin |
| frotar | Casuna🔊 | Dakchin 🔊 | Wiche 🔊 | Dagimaiyigi 🔊 | rub, wipe |
| alargar, estirar | Pansuna🔊 | Bamnin 🔊 | Watocha 🔊 | tɨvɨlidyiyigi 🔊 | stretch |
| tirar, jalar | Paísuna 🔊 | Jotvio 🔊 | Wanisu 🔊 | vapainxikɨiyigi 🔊 | pull |
| extender, esparcir | Talaná🔊 | Komradin 🔊 | Ralacha 🔊 | yigi 🔊 | spread out |
| colgar | Chuchasá🔊 | Nagin 🔊 | Wiga 🔊 | naigɨaraiyigi 🔊 | hang up |
| apretar,oprimir | Tachinaga🔊 | Shi in dashi 🔊 | Chilacha 🔊 | Gixatudaiyigi 🔊 | press |
| estrujar,exprimir | Tachinasá🔊 | Shi in tojpin 🔊 | Wilicha 🔊 | bakɨɨsaiyigi 🔊 | squeeze, wring |
| vaciar, verter,derramar | Lulitesá🔊 | A, tuain 🔊 | Nachucha 🔊 | koidyavaiyigi 🔊 | pour |
| lavar | Wichoná🔊 | Vaknim 🔊 | Wicho 🔊 | Bakuanaiyigi 🔊 | wash |
| barrer | Epechina🔊 | Gasbin 🔊 | Pichi 🔊 | Boixikaiyigi 🔊 | sweep |
| escoba | Epechila🔊 | Gasikar 🔊 | Pichi li 🔊 | Buixikarroyigi 🔊 | broom |
| herramienta | Weina iteperí🔊 | Jaat 🔊 | Herramoentachi 🔊 | adundyakaroiyigi 🔊 | tool |
| carpintero | Alaguelo🔊 | Jaat mantakar 🔊 | Nochami 🔊 | ɨbuadamiyigi 🔊 | carpenter |
| edificar | Edifirohamé🔊 | Keg dunig 🔊 | Tejo 🔊 | ɨdyundyagai vavakiyigi 🔊 | build |
| perforar | Yeweramané🔊 | Degran 🔊 | Ewarami 🔊 | dɨdɨorsaiyigi 🔊 | bore |
| ahuecar | Nihima🔊 | Degrin 🔊 | Ewacachi 🔊 | dɨdɨorsaiyigi 🔊 | hollow out |
| serrucho, sierra | Serucho🔊 | Seruch 🔊 | Serruchi 🔊 | Seruchoyigi 🔊 | saw |
| martillo | Martillo🔊 | Marti 🔊 | Martilli 🔊 | Martiyoyigi 🔊 | hammer |
| clavo | Iquelabo🔊 | Lavas 🔊 | Clavi 🔊 | Clavoyigi 🔊 | nail |
| cola,adhesivo (pegar) | Nachupaniemé🔊 | Jarsadag 🔊 | Ochopalemi 🔊 | Arasdakaroiyigi 🔊 | glue |
| herrero | Herroromé🔊 | Ja’at buadam 🔊 | Wituchalemi 🔊 | Susurkatudami kapayuyigi 🔊 | smith, blacksmith |
| fragua | Fraguachi🔊 | Orni 🔊 | Waga wilichi 🔊 | ukaldyakaro papaiñomaiyigi 🔊 | forge |
| yunque | Yunquechí🔊 | Kabak 🔊 | Gierri 🔊 | yigi 🔊 | anvil |
| fundir | Fundiromane🔊 | Moikil 🔊 | Nairatami 🔊 | yigi 🔊 | cast (metals) |
| oro | Oholó🔊 | O’or 🔊 | Gierri 🔊 | Oroyigi 🔊 | gold |
| plata | Plataá🔊 | Pla’at 🔊 | Plati 🔊 | Platayigi 🔊 | silver |
| cobre, bronce | Cobreé🔊 | Cobar 🔊 | jiérrí 🔊 | Kobreyigi 🔊 | copper, bronze |
| hierro | Hierrochí🔊 | Baklig 🔊 | jiérrí 🔊 | Baiñumaiyigi 🔊 | iron |
| plomo | Plomoó🔊 | Pla’am 🔊 | jiérrí 🔊 | Plomoyigi 🔊 | lead (noun) |
| estaño | Estanochí🔊 | Estan 🔊 | Alampi 🔊 | Estañoyigi 🔊 | tin, tinplate |
| alfarero | Alfarerobá🔊 | Fiermaltar 🔊 | Secoli newami 🔊 | Ibuadami ajayiyigi 🔊 | potter |
| moldear, formar | Netehame🔊 | Mo’old 🔊 | Newá 🔊 | yigi 🔊 | mold (clay etc) |
| barro, arcilla | Wechorí🔊 | Ba’ar 🔊 | Wecholi 🔊 | bidyaiyigi 🔊 | clay |
| vidrio | Vigrio🔊 | Villar 🔊 | Vidri 🔊 | Vidiroyigi 🔊 | glass |
| tejer, trenzar | Mohemané🔊 | Adim 🔊 | Tema 🔊 | tuvuidyayigi 🔊 | weave, plait |
| canasto, canasta | Warí🔊 | Canast 🔊 | Wali 🔊 | Asaraiyigi 🔊 | basket |
| tapete,alfombra | Epetá🔊 | Tapet 🔊 | kemá 🔊 | Tapeteyigi 🔊 | rug |
| bolsa de malla | Morrarí🔊 | Bols 🔊 | Bosi 🔊 | yigi 🔊 | netbag |
| abanico | Ikapula🔊 | Abanik 🔊 | Ecanami 🔊 | ɨvɨltakaroyigi 🔊 | fan (noun) |
| abanicar, aventar | Pupechená🔊 | Jepllim 🔊 | Ecana 🔊 | ɨvɨlimadaiyigi 🔊 | fan (vb) |
| esculpir | Acachuwaga🔊 | Jod mate 🔊 | Ejolinewa 🔊 | yigi 🔊 | carve |
| escultor | Escultorí🔊 | Jod maltar 🔊 | Newami 🔊 | yigi 🔊 | sculptor |
| estatua | Monó🔊 | Kek 🔊 | Ejoli 🔊 | yigi 🔊 | statue |
| escoplo, cincel | Picerí🔊 | Lii fier tepar 🔊 | Maraqui 🔊 | yigi 🔊 | chisel |
| pintura | Pintura🔊 | Pintur 🔊 | Pinturi 🔊 | Tintamadaliyigi 🔊 | paint (noun) |
| pintar | Pintaruhamé🔊 | Titandi 🔊 | Pintarrami 🔊 | Tintamadaraiyigi 🔊 | paint (vb) |
| sacar agua | Machi pani pawi🔊 | Sudog basbi 🔊 | Bawi machibumi 🔊 | Busaidyara sudagiyigi 🔊 | to draw water |
| gancho, talí | Ganachú🔊 | Ganch 🔊 | Ganchi 🔊 | yigi 🔊 | peg |
| mecapal | Mecapali🔊 | Komrrok ikis 🔊 | Cheli 🔊 | tironjyiyigi 🔊 | tumpline |
| piedra para afilar | Limá🔊 | Jo’od muakar 🔊 | Wituchalechi 🔊 | Odai mukadalaro vitarayigi 🔊 | whetstone |
| barril | Carríli🔊 | Borril 🔊 | Igutenewarame 🔊 | yigi 🔊 | barrel |
| cubeta, cubo | Cubetachi🔊 | Vubet 🔊 | Bamiqui 🔊 | Kubetayigi 🔊 | bucket |
| cable, alambre | Alambré🔊 | Alombar 🔊 | Alampi 🔊 | Alambriyigi 🔊 | cable |
| lona | Loná🔊 | Lon 🔊 | Loni 🔊 | yigi 🔊 | canvas sheet |
| lámina (para techar) | Laminá🔊 | Lamin 🔊 | Kali polali 🔊 | Lamiñayigi 🔊 | corrugated iron |
| suelo, superficie | Wechi mé🔊 | Dubartam 🔊 | Wichi 🔊 | dɨvɨraiyigi 🔊 | deck |
| taladro | Taladrochí🔊 | Taladar 🔊 | Ewaralemi 🔊 | Bañon dɨgarsakaroyigi 🔊 | drill |
| puerto | Iyela🔊 | Puert 🔊 | Lechi 🔊 | Saligaiyigi 🔊 | harbour |
| arpón | Arponochí🔊 | Uus muuk 🔊 | Icheli 🔊 | yigi 🔊 | harpoon |
| lápiz | Lapisí🔊 | Lapiz 🔊 | Lapsi 🔊 | Lapixiyigi 🔊 | pencil |
| saco, costal | Costarí🔊 | Costa’al 🔊 | Costali 🔊 | Kostaliyigi 🔊 | sack |
| raspador | Lumarí🔊 | Kesmakar 🔊 | Sipiruetemi 🔊 | kɨrɨsɨmarayigi 🔊 | scraper |
| bofetada | Wepaní🔊 | Shonig 🔊 | Wanachi ocho 🔊 | Kapiñarayigi 🔊 | slap |
| espuela | Espuela🔊 | Ge juut 🔊 | Cawe aselimi 🔊 | yigi 🔊 | spur |
| cuerda, laso | Witari🔊 | Tervin 🔊 | Wili 🔊 | tirandʸiyigi 🔊 | string or cord |
| pozo | Tecopachí-posó🔊 | Pos 🔊 | Wagizochi 🔊 | Posoyigi 🔊 | well |
| embarcadero, muelle | Tecopachí🔊 | Muelle 🔊 | Barki ochuchi 🔊 | yigi 🔊 | wharf |
| carretilla | Carruchá🔊 | Caruch 🔊 | Carreti 🔊 | Karuchayigi 🔊 | wheelbarrow |
| cerrar | Yehetena🔊 | Cupin 🔊 | Ejetami 🔊 | Kukupaiyigi 🔊 | to close |
| dibujar | Dibujaruamé🔊 | Jaat lintandin 🔊 | Ribujarra 🔊 | Dibujanduyiyigi 🔊 | to draw |
| habitar, vivir | Ojuegachi🔊 | Adajkam 🔊 | Epere 🔊 | oidyagayigi 🔊 | to dwell |
| preparar | Netemané🔊 | Kegbujim 🔊 | Newa 🔊 | Bai buai yigi 🔊 | to prepare |
| marcharse, alejarse | Simina, hohirolé🔊 | Jimin 🔊 | Similla 🔊 | jiɨyigi 🔊 | to smear |
| apoyar | Nekúna🔊 | Nojollim 🔊 | Kuirra 🔊 | soikɨiyigi 🔊 | support |
